Overkapping Nederlands Scheepvaartmuseum

Het Scheepvaartmuseum in Amsterdam is sinds 1973 ondergebracht in ’s Lands Zeemagazijn, gebouwd in 1656 als pakhuis naar het ontwerp van stadsbouwmeester Daniel Stalpaert. Liesbeth van der Pol van Dok architecten tekende voor de algemene renovatie, Laurent Ney van Ney & Partners voor het ontwerp van de overkapping van de binnenplaats waar bezoekers zich beschut kunnen verzamelen.

Monumentenzorg had sterke twijfels of het een goed idee was het binnenplein te overkoepelen.

Op basis van de navigatieroos die voorkomt op historische zeevaartkaarten in de collectie van het Scheepvaartmuseum werd een staalconstructie ontworpen. Deze basisgeometrie is gerationaliseerd en opgedeeld in 3-, 4-, 5- en 6-hoeken. De vorm leidt ertoe dat elk onderdeel in de kap meedoet in de krachtswerking.

In een hangend net worden alle onderdelen zuiver op trek belast. Draai je deze opbouw om, dan ontstaat er een constructie waarvan alle onderdelen zuiver op druk belast zijn. Elk onderdeel kan dan uitgevoerd worden in massief stripstaal, waardoor een hele slanke constructie ontstaat. Dit principe werd toegepast met als doel de 34 x 34 m grote binnenplaats met een zo rank mogelijke structuur te overdekken, die reversibel is zonder schade toe te brengen aan het gebouw. De nieuwe koepel is een voorbeeld van geïntegreerd ontwerpen.
De staalconstructie weegt 148 ton en bestaat uit meer dan 6000 verschillende onderdelen, waaronder 868 knooppunten. Daarop ligt een glaspakket van circa 62 ton, met in totaal 1016 ruiten. Er is meer dan 2,2 km ribben aan elkaar gelast. In de staalconstructie zijn op alle knooppunten stalen buizen gebruikt (ø 160 mm, wanddikte 40 mm) deze zijn net als de profielen zuiver verticaal geplaatst.
Het zuiver verticaal plaatsen van de staalconstructie is bewust gedaan om de staalbouwer meer controle en houvast te geven bij de constructie. De ervaring leert dat het 3D-tekenen minder lastig is dat het 3D-bouwen. Daarbij is ook de tolerantie heel erg klein door de geringe dikte van het stripstaal (40 en 50 mm).
Om het glas de juiste vorm te laten volgen op de verticaal geplaatste profielen, hebben Ney & Partners, Anmeco en BRS Building Systems een speciaal aluminium glasprofiel ontwikkeld. In deze profielen is een soort komgewricht gemaakt, waardoor ze vrij kantelbaar zijn.
De staalconstructie van de glaskap is geprefabriceerd bij Anmeco in Zwijndrecht (BE). Dat is gedaan door eerst alle knooppunten op de juiste coördinaten te plaatsen en vervolgens de staven onder de juiste hoek af te snijden en ertussen te lassen. Het lassen moest zeer zorgvuldig gebeuren omdat een te grote warmtetoevoer kan leiden tot vervorming in het staal. Dat was ongewenst vanwege de kleine toleranties voor het glas.
Na de montage zijn controlemetingen gedaan en kon BRS het glas laten produceren.
In de knooppunten is computergestuurde led-verlichting geïntegreerd. Deze wordt zowel als hoofd-, nood- en sfeerverlichting gebruikt, en maakt hierdoor bijzondere scenografieën en een aparte beleving mogelijk.

Kattenburgerplein 1, Amsterdam (NL)
Plaats_Localisation
Rijksgebouwendienst, Den Haag (NL)
Opdrachtgever_Maître d’ouvrage
Ney & Partners, Brussel
Architect_Architecte
Ney & Partners, Brussel
Studiebureau_Bureau d’études
BRS Building Systems, Moerkapelle (NL)
Algemeen aannemer_Entrepreneur général
Anmeco, Zwijndrecht
Staalbouwer_Constructeur métallique

Foto's_Photos: Jean-Luc Deru (Photo-Daylight)

Tags: Ney & Partners | Anmeco SBP | staalbouwwedstrijd 2012 | cultuur | atrium |